Dlaczego warto stosować wentylację sterowaną zapotrzebowaniem?

Centrala wentylacyjna pracująca przez całą dobę z niezmienną prędkością często działa w sposób niedopasowany do potrzeb. Albo przetłacza więcej powietrza, niż wymaga budynek, zwiększając zużycie energii i hałas, albo ma zbyt małą wydajność, gdy pomieszczenia nagle zapełniają się ludźmi. Wentylacja sterowana zapotrzebowaniem pozwala dostosowywać pracę instalacji do rzeczywistego obciążenia budynku.

Co naprawdę oznacza sterowanie zapotrzebowaniem?

W tradycyjnym systemie podczas odbioru ustala się projektowy strumień powietrza, obliczony dla najbardziej wymagających warunków: pełnego obłożenia pomieszczeń i maksymalnego obciążenia. Następnie instalacja może pracować stale z taką wydajnością. Sterowanie zapotrzebowaniem nie zmienia doboru urządzenia, lecz pozwala pracować poniżej maksymalnej wydajności, gdy pełna moc nie jest potrzebna.

W praktyce centrala ma kilka biegów lub płynną regulację wentylatorów, a o zmianie intensywności pracy decydują sygnały z czujników.

Co mierzą czujniki?

Czujniki mogą znajdować się w strumieniu powietrza wywiewanego z pomieszczeń. Każdy rodzaj reaguje na inne obciążenie:

Czujnik / sygnałCo wskazujeTypowa reakcja
CO₂Obecność osób; zakres 400–1200 ppmZwiększenie wydajności w ciągu kilku sekund
Wilgotność względnaKąpiel, gotowanie, suszenie praniaIntensywniejsza wentylacja do spadku RH
TemperaturaRóżnica temperatur nawiewu i wywiewuSterowanie nagrzewnicą wtórną i by-passem
Harmonogram lub przełącznikPrzewidywalne okresy zwiększonego zapotrzebowaniaCzasowe wymuszenie wyższego biegu

W domu lub biurze szczególnie przydatny jest pomiar CO₂, ponieważ jego stężenie zwykle rośnie wraz z liczbą obecnych osób. Wilgotność ma największe znaczenie w łazienkach i pomieszczeniach gospodarczych, gdzie obciążenie wzrasta gwałtownie, ale na krótko.

Ile kosztuje eksploatacja i jakie daje oszczędności?

Pobór mocy wentylatorów nie rośnie liniowo wraz z przepływem powietrza. W uproszczeniu, przy zmniejszeniu przepływu o połowę zapotrzebowanie na moc może spaść do około jednej ósmej. Dlatego praca na niższych biegach przez większą część doby może być bardzo korzystna:

  • Mniejsze zużycie energii. Dom pusty przez osiem godzin dziennie może w tym czasie pracować na minimalnej wymaganej wydajności.
  • Mniejszy hałas. Wentylator pracujący z prędkością 40% nominalnej może być praktycznie niesłyszalny w pomieszczeniu mieszkalnym.
  • Dłuższa żywotność filtrów. Mniejszy przepływ oznacza zwykle mniejszą ilość zatrzymywanych zanieczyszczeń i potencjalnie dłuższe okresy między wymianami.
  • Mniejsze przesuszanie powietrza zimą. Ograniczenie dopływu suchego powietrza zewnętrznego podczas nieobecności domowników pomaga utrzymać korzystniejszą wilgotność.

Gdzie różnica jest największa?

Korzyści są tym większe, im bardziej zmienia się liczba osób i sposób użytkowania pomieszczeń:

  • Domy i mieszkania. Puste w ciągu dnia, intensywniej użytkowane wieczorami; wilgotność wzrasta rano i wieczorem.
  • Biura. Często puste przez około szesnaście godzin na dobę i przez cały weekend — czyli przez ponad dwie trzecie czasu.
  • Sale spotkań i sale lekcyjne. Obciążenie może w ciągu kilku minut zmieniać się od zera do maksimum, nawet kilka razy dziennie.
  • Hotele i lokale na wynajem. Obłożenie zmienia się między pokojami oraz z tygodnia na tydzień.

Działa to także w drugą stronę: tam, gdzie obciążenie jest niemal stałe przez całą dobę, korzyści ze sterowania zapotrzebowaniem będą niewielkie i prostsza instalacja może być właściwszym wyborem.

Co sprawdzić przed doborem systemu?

Sterowanie zapotrzebowaniem nie sprowadza się do wyboru centrali. O jego skuteczności decydują cztery elementy:

  • Lokalizacja czujników. Czujnik CO₂ w korytarzu mierzy warunki w korytarzu, a nie w poszczególnych pomieszczeniach.
  • Podział na strefy. Bez stref cały budynek może reagować na pomieszczenie o największym zapotrzebowaniu, przez co część oszczędności znika.
  • Udokumentowane charakterystyki. Potrzebne są dane dotyczące przepływu, ciśnienia, SFP i hałasu na różnych biegach, a nie tylko w punkcie nominalnym.
  • Uruchomienie i regulacja. Bilans nawiewu i wywiewu powinien być zachowany na wszystkich biegach, nie wyłącznie podczas jednego pomiaru regulacyjnego.

Instalacja, która nigdy nie zmienia wydajności, jest dobrana na warunki występujące stosunkowo rzadko, ale zużywa energię tak, jakby trwały przez cały rok.

Centrale ENSY są projektowane z myślą o regulacji wydajności. Do urządzeń udostępniane są zmierzone charakterystyki, które pomagają dobrać system do rzeczywistych punktów pracy.